Rodzaje gemów
W Path of Exile postać nie „ma" umiejętności — postać ma gniazda, a umiejętności są przedmiotami, które się w nie wkłada. To jedna z fundamentalnych różnic względem innych gier tego gatunku i powód, dla którego dowolna klasa może grać dowolnym skillem.
Gem po wpięciu w gniazdo daje umiejętność (Skill gem) albo modyfikuje inne, połączone z nim gemy (Support gem). Żeby wpiąć gem, postać musi spełniać podany na nim wymóg poziomu i atrybutów.
Nie myl gemów z jewelami — te drugie wchodzą w gniazda drzewka pasywek i nie mają nic wspólnego z umiejętnościami.
Od 3.28 Awakened Support Gems zostały zastąpione przez Exceptional Support Gems. Większość Awakened to dziś przedmioty legacy dostępne wyłącznie w ligach permanentnych — wypadają już tylko Awakened Empower, Enhance i Enlighten (z Uber Maven). Jeśli czytasz starszy poradnik, który każe farmić Awakened u Maven — jest nieaktualny.
Gniazda i kolory
W grze są trzy typy gniazd: gniazda gemów (te, o których jest ta sekcja), Abyssal na Abyss Jewele i Resonator na fossile. Tylko gniazda gemów da się ze sobą łączyć.
| Kolor gniazda | Atrybut | Uwagi |
|---|---|---|
| Czerwone | Strength | Czerwony (siłowy) gem dostaje tu +10% quality. Częściej na bazach z wymaganiem siły. |
| Zielone | Dexterity | Zielony (zręcznościowy) gem dostaje tu +10% quality. Częściej na bazach z wymaganiem Dex. |
| Niebieskie | Intelligence | Niebieski (inteligencji) gem dostaje tu +10% quality. Częściej na bazach z wymaganiem Int. |
| Białe | neutralne | Domyślny kolor — od 3.29 większość gniazd jest biała. Przyjmuje każdy gem, ale bez bonusu do quality. Gniazda dodawane przez Jeweller’s Orb, Orb of Binding i Crafting Bench są zawsze białe. Tabula Rasa ma 6 połączonych białych gniazd. |
Od wersji 3.29 gem dowolnego koloru wchodzi w gniazdo dowolnego koloru. Dopasowanie koloru daje tylko bonus: +10% quality gema. To ważne — „zły kolor" nie oznacza, że skill nie zadziała, tylko że tracisz ten bonus. Starsze poradniki, według których gem wymaga gniazda swojego koloru, opisują stan sprzed 3.29.
Ile gniazd może mieć przedmiot
| Slot | Maksimum gniazd |
|---|---|
| Body armour, bronie dwuręczne | 6 |
| Hełmy, rękawice, buty | 4 |
| Bronie jednoręczne, tarcze | 3 (wyjątki: Oni-Goroshi i The Goddess Unleashed — 6) |
| Pasy, amulety, pierścienie, kołczany | zwykle brak (wyjątki: Unset Ring, Unset Amulet, Black Maw Talisman, Stygian Vise, Ornate Quiver, Mechanical Belt) |
| Gniazdo Abyssal na wyposażeniu nie-unikatowym | 1 (przy odpowiednim modzie) |
Item level a liczba gniazd
Sama baza nie wystarczy — liczba gniazd jest ograniczona przez item level przedmiotu. Dlatego 6-gniazdowe body armour nie wypadnie w Akcie 1.
| Gniazd | Minimalny item level | Pierwsza dostępność u vendora |
|---|---|---|
| 1 | 1 | Akt 1 |
| 2 | 1 | Akt 1 |
| 3 | 2 | Akt 1 |
| 4 | 25 | Akt 2 |
| 5 | 35 | Akt 4 |
| 6 | 50 | Akt 6/7 |
Od tej reguły jest kilka wyjątków:
- Hillock po śmierci zawsze upuszcza broń z trzema gniazdami (bez linków), zależną od klasy postaci.
- Unikaty nadpisujące mechanikę gniazd — Tabula Rasa, Skin of the Loyal — zawsze mają 6 połączonych gniazd. Uwaga: zmiana liczby gniazd przez Crafting Bench albo Jeweller's Orb sprawia, że przedmiot znów zaczyna respektować item level.
- Przedmioty ze strongboxów z odpowiednim afiksem mogą przekroczyć limit z item levelu.
- Crafting Bench pozwala wykuć konkretną liczbę gniazd ignorując item level.
Linki i wsparcia
Support gem wrzucony w gniazdo, które nie jest połączone ze skill gemem, nie robi nic. To najczęstszy błąd nowych graczy. Liczy się fizyczna grupa linków, nie samo bycie w tym samym przedmiocie.
Zasady łączenia
- Jeden support, wiele skilli. Support połączony z kilkoma skill gemami modyfikuje je wszystkie.
- Wiele supportów, jeden skill. Skill gem połączony z kilkoma supportami dostaje wszystkie ich efekty.
- Dwie kopie tego samego supportu nie sumują się. Zadziała tylko ta o wyższym poziomie.
- Dwie grupy = dwie wersje umiejętności. Ten sam skill gem w dwóch osobnych grupach linków w jednym body armour daje dwie osobne umiejętności — np. jedną pod pojedynczy cel, drugą pod czyszczenie.
- Wersje „Greater" nadpisują zwykłe. Od 3.28 Greater Multiple Projectiles i Multiple Projectiles nie działają razem — zadziała tylko Greater.
Zwykle nie ma znaczenia. Wyjątki: trigger gemy (np. Cast when Damage Taken) i zaokrąglanie kosztu many. Poza tym możesz układać gemy tak, jak wygodnie.
Currency do gniazd i linków
| Narzędzie | Działanie | Wersja na przedmioty skorumpowane |
|---|---|---|
| Jeweller's Orb | Przerzuca liczbę gniazd. Od 3.29 dodane gniazda są zawsze białe. | Tainted Jeweller's Orb |
| Chromatic Orb | Przerzuca kolory gniazd: jedno gniazdo zawsze staje się kolorowe (niebiałe), pozostałe mają szansę. Kolor jest ważony wymaganiami atrybutów przedmiotu; wyższy item level i quality zwiększają szansę na kolejne kolorowe gniazda. | Tainted Chromatic Orb (losowanie NIE jest ważone atrybutami) |
| Orb of Fusing | Przerzuca układ linków między gniazdami. | Tainted Orb of Fusing |
| Orb of Binding | Zmienia przedmiot normal w rare (jak Orb of Alchemy) i daje mu do 4 połączonych gniazd — niezależnie od item levelu. | — |
| Crafting Bench | Deterministyczne przepisy na liczbę gniazd i linki (ignorują ograniczenie item level). Od 3.29 kolory: „co najmniej 2/3/4 gniazda niebiałe” (5/20/75 Chromatic Orb) — przepisy na konkretny kolor usunięto. | — |
Skorumpowany przedmiot można zmieniać tylko przez Crafting Bench (za odpowiednią liczbę Vaal Orbów zamiast zwykłej currency) albo przez currency Tainted.
Chromatic Orb losuje kolory ważone wymaganiami atrybutów bazy, a od 3.29 gniazda są domyślnie białe i Chromatic Orb jest rzadszy. Zielone gniazdo na czystej bazie siłowej nadal trudno wylosować — ale zły kolor kosztuje już tylko bonus +10% quality, nie blokuje gema. Crafting Bench oferuje przepisy „co najmniej 2/3/4 gniazda niebiałe”, bez wyboru konkretnego koloru.
Wymagania
Każdy gem ma dwa wymagania: poziom postaci i atrybuty (Strength, Dexterity, Intelligence). Oba rosną wraz z poziomem gema.
- Gem, który zebrał dość doświadczenia, ale którego wymagań nie spełniasz, pokazuje wyszarzoną ikonę awansu — poziom podniesiesz dopiero po spełnieniu wymogu.
- To normalne i częste, że gem czeka kilka poziomów postaci. Nie warto pod to przebudowywać drzewka — atrybuty przyjdą same z ekwipunkiem.
- Dodatkowe poziomy z przedmiotów nie podnoszą wymagań. Gem z „+2 to Level of Socketed Gems" działa jak wyższy poziom, ale wymaga tyle, co jego poziom bazowy. To kluczowa właściwość przy budowaniu setupów.
Blokada poziomu (prawy przycisk na ikonie awansu) bywa świadomą decyzją: niższy poziom to niższy próg zadziałania Cast when Damage Taken Support, niższy koszt many albo niższe wymagania atrybutów. Zablokowane gemy widać w ekwipunku pod slotami.
Poziomy gemów
Jak gemy zdobywają doświadczenie
- Wpięte gemy dostają 10% doświadczenia zdobywanego przez postać — liczone przed karami za różnicę poziomów.
- Liczba wpiętych gemów nie ma znaczenia — każdy dostaje tyle samo. Nie ma powodu, żeby oszczędzać gniazda.
- Gemy nie tracą doświadczenia po śmierci.
- Gemy w nieaktywnym zestawie broni (weapon swap) też lewelują — klasyczny sposób na podnoszenie gemów „w tle".
- Gemy można handlować jak każdy przedmiot — zachowują zdobyte doświadczenie.
Limit poziomu
- Dla większości gemów limit to poziom 20. Po jego osiągnięciu gem przestaje zbierać doświadczenie.
- Corrupt ma szansę podnieść poziom o 1 ponad limit — stąd poszukiwane gemy na poziomie 21.
- Modyfikatory z przedmiotów, implicity z corruptu i supporty typu Empower Support podnoszą efektywny poziom gema — maksymalnie do 40.
- Część gemów ma limit inny niż 20 i inną krzywą doświadczenia (m.in. Empower, Enhance, Enlighten oraz Exceptional supports z limitem 3).
Oba przyznają gemowi doświadczenie i automatycznie podnoszą poziom, żeby nie zmarnować nadwyżki. Beastcraft „Increase level of non-Corrupted Awakened Gem by 1" działa odwrotnie — nadwyżkę doświadczenia odrzuca.
Quality
Quality na gemie dokłada umiejętności dodatkowy efekt — inny dla każdego gema. Podnosisz je Gemcutter’s Prismami, po 1% za sztukę, do maksimum 20% bez corruptu.
- Dokładny efekt quality zobaczysz w szczegółowym podglądzie: najedź na gem i przytrzymaj Alt.
- Efekt skaluje się z każdym procentem, ale wartości niecałkowite są zaokrąglane w dół. Gem z „0,5% zwiększonych obrażeń" przy 3% quality daje 1%, a nie 1,5%.
- Dlatego wiele gemów ma progi — dopiero konkretne wartości quality dają realny skok. Warto sprawdzić konkretny gem, zanim wleje się w niego 20 prismów.
- Dopasowanie koloru gema do koloru gniazda daje dodatkowe +10% quality.
Anomalous, Divergent i Phantasmal zostały usunięte w 3.23. Istniejące gemy z quality alternatywnym dostały bazowy efekt quality swojego gema, a ich rolę przejęły Transfigured Gems.
Corruption
Vaal Orb użyty na gemie daje jeden z czterech wyników, każdy z równą szansą (1/4). Jeśli wypadnie zmiana poziomu albo quality, kierunek to rzut monetą — równie dobrze może być w dół. Corrupt jest nieodwracalny — skorumpowanego gema nie zmodyfikujesz już ani Gemcutter’s Prismem, ani niczym innym.
| Wynik | Efekt |
|---|---|
| Poziom ±1 | Poziom gema rośnie albo spada o 1 (po 50%). Wzrost może przekroczyć limit — stąd gemy 21. |
| Quality ±(1–10)% | Quality rośnie albo spada o 1–10% (po 50%); maksymalnie do 23%. |
| Zamiana na Vaal | Gem staje się swoją wersją Vaal, jeśli taka istnieje (Transfigured gem zyskuje bazową umiejętność Vaal). |
| Brak zmian | Gem dostaje tylko właściwość „corrupted". |
Corrupt opłaca się dopiero wtedy, gdy gem ma poziom 20 i 20% quality — tylko wtedy wynik może przekroczyć limit. Corrupt gema na poziomie 15 marnuje szansę.
Podwójny corrupt
Lapidary Lens w The Temple of Atzoatl (mechanika Incursion) korumpuje gem dwa razy, co pozwala połączyć dwa efekty naraz. To właśnie stąd biorą się gemy 21/23 — poziom 21 przy 23% quality.
Vaal gems
Vaal skill gem daje dwie umiejętności naraz: zwykłą i wersję Vaal — znacznie mocniejszą, ale zasilaną duszami (souls). Wszystko, co wspiera taki gem, działa na obie wersje.
Jak działają dusze
- 1 dusza za zabicie zwykłego przeciwnika.
- Od przeciwników rare: 1 dusza za każde 2% utraconego życia (cooldown 1 s).
- Od przeciwników unique: 6 dusz za każde 2% utraconego życia (cooldown 1 s).
- Życie odzyskane przez bossa przy zmianie fazy nie daje dusz ponownie — jeśli Sirus wyleczy się z 25% do 75%, obrażenia z powrotem do 25% nie dadzą nic.
- Każda dusza ładuje losową umiejętność Vaal. Dusze nigdy nie ładują gemów w drugim zestawie broni.
- Dusze liczą się per umiejętność, nie per gem — dwie kopie tego samego Vaal gema nie dadzą podwójnego zapasu.
- Licznik dusz jest per instancja obszaru. Wejście na nową mapę zeruje licznik, ale powrót do wcześniejszej instancji przywraca stan. Dusze przetrwają śmierć.
Po użyciu umiejętności Vaal włącza się Soul Gain Prevention — przez pewien czas nie zbierasz dusz w ogóle, dla żadnego gema Vaal. Umiejętności, które już mają naładowanie, nadal można użyć. Corrupt mapy może dać implicit „Players' Vaal Skills do not apply Soul Gain Prevention".
Ograniczenia
- Vaal skille nie mogą być wspierane przez Ancestral Call Support, Unleash Support, Spell Echo Support ani Multistrike Support. Nie da się ich też wyzwalać (trigger), choć same mogą coś wyzwalać.
- Przez proxy (Spell Totem, Trap) da się ich używać, ale każde proxy zużywa pełny zapas dusz na jedno użycie i nie potrafi odzyskać dusz dla siebie.
- W drużynie wszyscy gracze w pobliżu zabitego potwora dostają tyle samo dusz — także ci, którzy nie zadali ciosu.
Tagi i zasady wsparcia
To najczęstsze nieporozumienie wokół gemów. Tagi (Fire, Spell, Projectile, Minion…) służą do wyszukiwania i do modyfikatorów typu „+1 to Level of all Fire Skill Gems". O tym, czy support zadziała, decyduje osobna lista kompatybilności wpisana w gem — a nie zgodność tagów.
Praktyczny skutek: wiele kombinacji jest po prostu nieprawidłowych. Clarity połączona z Added Fire Damage Support pozostanie niezmieniona — gem nie zmieni się w żaden sposób, bez żadnego komunikatu o błędzie.
Jak sprawdzić, czy support działa
- W grze: najedź na wpięty support — skill gemy, na które działa, zaczną świecić. To działa też w drugą stronę.
- Na pasku umiejętności: każdy działający support dodaje do ikony skilla małą kolorową literę albo symbol.
- W Path of Building: nieaktywne wsparcia są wyszarzone — patrz poradnik Path of Building.
Dodatkowa pułapka: supporty a „+1 do poziomu"
Support gemy nie korzystają z modyfikatorów typu „+1 to Level of all Fire Skill Gems", bo formalnie nie są skill gemami — nawet jeśli mają odpowiedni tag. Dotyczy to także gemów hybrydowych, jak Impending Doom Support, które mają w nazwie „Support" i tag support.
Zdobywanie gemów
| Źródło | Szczegóły |
|---|---|
| Dropy | Losowo we wszystkich obszarach. |
| Nagrody questowe | Podstawowe źródło w kampanii. Zestaw dostępnych gemów zależy od klasy postaci i postępu w questach. |
| Vendorzy w Aktach 1–4 | Sprzedają gemy, których poziom skaluje się z poziomem postaci — mniej więcej do wymagania poziomu 50–54. Asortyment zależy od klasy i postępu. |
| Siosa (Akt 3, The Library) | Po ukończeniu questu A Fixture of Fate sprzedaje wszystkie gemy na poziomie 1, które wymagają poziomu 31 lub niższego — z wyjątkiem Detonate Mines — bez ograniczeń klasy. |
| Lilly Roth (Akt 6, Akt 10, Epilog, hideout) | Po ukończeniu questu Fallen from Grace w Akcie 6 sprzedaje wszystkie gemy na poziomie 1 — poza Empower, Enhance, Enlighten i Portal. Najważniejszy vendor gemów w grze. |
| Vendor recipes | Wymiany u vendora dające konkretne gemy. |
| Divination cards | Wymiana zestawu kart na gem. |
| Skrzynie i ikony nagród | W różnych mechanikach ligowych. |
| Beastcrafting | Przepisy w Menagerie (m.in. podniesienie poziomu gema Awakened). |
| Betrayal Safehouse | Nagrody z safehouse’ów Immortal Syndicate. |
| Vaal Vessels | Vaal side areas, bossowie skorumpowanych map — Vaal gems. |
| Divine Font (Labirynt) | Transfigured gems (główne źródło). |
| Mercenaries | Trarthan gems — nagroda od najemnika po wygranym pojedynku. |
| Bossowie endgame | Exceptional gems — tylko przy wpiętym na Atlasie Originator Voidstone (nie dotyczy zwykłych Empower, Enhance i Enlighten). |
Siosa w Akcie 3 (The Library) i Lilly Roth od Aktu 6. To dzięki nim nie musisz szukać gemów w dropach — po ukończeniu questu Fallen from Grace Lilly sprzedaje praktycznie wszystko na poziomie 1.
Praktyka: budowa setupu
Teoria to jedno — poniżej kolejność, w jakiej naprawdę buduje się setup gemów od pierwszego aktu do 6-linka.
Zmiany
Najważniejsze zmiany systemu gemów. Pełna historia jest na poewiki w sekcjach „Version history" stron Gem i Support gem.
Powiązane poradniki
Źródła
Fakty w tym poradniku opracowano na podstawie artykułów poewiki.net: Gem, Skill gem, Support gem, Item socket, Vaal skill, Vaal Orb, Quality, Transfigured skill gem, Exceptional gem, Awakened support gem, Trarthan gem, Chromatic Orb, Orb of Binding, Siosa, Lilly Roth, Doryani's Institute, Version 3.29.0.